{"id":991069,"date":"2024-07-05T17:11:46","date_gmt":"2024-07-05T14:11:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wayanatapas.com\/?p=991069"},"modified":"2026-07-13T21:48:28","modified_gmt":"2026-07-13T18:48:28","slug":"hz-isanin-son-aksam-yemegindeki-sarap-beyaz-mi-kirmizi-miydi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wayanatapas.com\/en\/hz-isanin-son-aksam-yemegindeki-sarap-beyaz-mi-kirmizi-miydi\/","title":{"rendered":"Hz. \u0130sa’n\u0131n Son Yeme\u011findeki \u015earap: Beyaz m\u0131 Yoksa K\u0131rm\u0131z\u0131 m\u0131yd\u0131?"},"content":{"rendered":"
\r\n

Tarih boyunca dinsel t\u00f6renler i\u00e7inde \u015farap kendisine yer bulmu\u015f. Son yemek \u015farap a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zel bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Hatta ba\u015fka i\u00e7ecekler olsa bile, \u015farap ba\u015fk\u00f6\u015fede kurulmu\u015f. \u015earab\u0131n insanda yaratt\u0131\u011f\u0131 gev\u015feme ve rahatlama duygusu hem sosyal ili\u015fkilerin kurulmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f hem de spirit\u00fcel duyarl\u0131\u011fa daha a\u00e7\u0131k hale gelmeyi sa\u011flam\u0131\u015f. Anadolu topraklar\u0131nda hayat bulan medeniyetlerin k\u00fclt\u00fcrel tarihlerine yak\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cWAYANA – Zaman T\u00fcnelinde \u015earap Tad\u0131m\u0131\u201d serileri sayesinde bu alanda olan bitenleri daha iyi anlad\u0131k. Farkl\u0131 uygarl\u0131klar\u0131n izlerini s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, kimilerinin tabletlere kaydettikleri bilgilerden, kimilerinin dinsel ayinlerin i\u015flendi\u011fi friz ve fresklerden, kimilerinin ziyafette yediklerinin laboratuvar analizlerinden elimize ula\u015fanlar \u015farab\u0131n konumunu yerli yerine oturtmam\u0131z\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\r\n

Dilerseniz \u00f6nce dinler tarihi ve b\u00f6lgenin co\u011frafyas\u0131na y\u00f6nelik k\u0131sa bir derlemeye g\u00f6z atal\u0131m, sonra da elimizdeki bilgilerle masan\u0131n \u00fczerine koyup bir sonuca varmaya gayret edelim.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\u015earap\"<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Arkeoloji ve Enoloji (\u015earap Bilimi) I\u015f\u0131\u011f\u0131nda Antik Filistin Teruvar\u0131 ve “Passum” Stili<\/h2>\r\n

Son Ak\u015fam Yeme\u011fi\u2019ndeki kadehin s\u0131rr\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek, teolojik yorumlar\u0131n \u00f6tesinde, birinci y\u00fczy\u0131l Filistin co\u011frafyas\u0131n\u0131n tar\u0131msal ve enolojik ger\u00e7ekliklerini rasyonel olarak analiz etmeyi gerektirir. Arkeo-enolojik kaz\u0131lar ve antik Akdeniz ticaret kay\u0131tlar\u0131, o d\u00f6nemde Kud\u00fcs ve civar\u0131ndaki da\u011flarda \u00fcretilen \u015faraplar\u0131n bug\u00fcnk\u00fc modern, hafif ve berrak beyaz \u015faraplardan \u00e7ok uzak oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. D\u00f6nemin bask\u0131n ve en prestijli \u00fcretim tarz\u0131, \u00fcz\u00fcmlerin hasat edildikten sonra has\u0131r sergiler \u00fczerinde g\u00fcne\u015fte kurutulmas\u0131yla elde edilen “Passum” olarak adland\u0131r\u0131lan yo\u011fun, konsantre ve y\u00fcksek alkoll\u00fc tatl\u0131 \u015farap ekol\u00fcd\u00fcr. Suyu buharla\u015fan k\u00f6kl\u00fc yerel k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00fcz\u00fcmlerin fermente edilmesiyle \u00fcretilen bu antik \u015faraplar, hem lojistik olarak uzun mesafeli amfora ticaretine dayan\u0131kl\u0131 yap\u0131lar\u0131 hem de d\u00f6nemin damak tad\u0131na uygun o koyu, g\u00f6vdeli karakterleriyle Son Ak\u015fam Yeme\u011fi masas\u0131nda yer bulma ihtimali en y\u00fcksek enolojik \u00e7\u0131kt\u0131lard\u0131r.<\/p>\r\n

Kutsal Kadehin Semiyotik Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131: Kan ve \u015earab\u0131n Rengi<\/h2>\r\n

Teolojik semiyotik ve lit\u00fcrjik metinler Son Ak\u015fam Yeme\u011fi seans\u0131ndaki kadehi do\u011frudan bir ahit ve kurban rit\u00fceli ile ili\u015fkilendirir. Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n ekme\u011fi g\u00f6vdesiyle, kadehteki \u015farab\u0131 ise do\u011frudan “kendi kan\u0131” (Ahd-i Cedid) ile sembolize etti\u011fi o me\u015fhur metafor, s\u0131v\u0131n\u0131n rengine dair en g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u00fclt\u00fcrel ve g\u00f6rsel kan\u0131tt\u0131r. Antik Yak\u0131n Do\u011fu d\u00fcnyas\u0131nda \u015farap, rit\u00fcellerde zaten “asman\u0131n kan\u0131” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. D\u00f6nemin masalar\u0131nda \u015farab\u0131n suyla seyreltilerek (krater kaplar\u0131nda) i\u00e7ilmesi evrensel bir kural olsa da, rengin o koyu yakut, m\u00fcrd\u00fcm veya kuru incir tonlar\u0131ndaki k\u0131rm\u0131z\u0131 karakteri as\u0131rlar boyunca lit\u00fcrjik bir dogma olarak korunmu\u015ftur. Dolay\u0131s\u0131yla, kimyasal ve arkeolojik veriler o d\u00f6nemde ilkel beyaz \u015faraplar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulasa da, hem co\u011frafi bask\u0131nl\u0131k hem de t\u00f6rensel semiyotik o kutsal masadaki kadehten s\u00fcz\u00fclen s\u0131v\u0131n\u0131n koyu, tatl\u0131 ve baharatl\u0131 bir k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015farap oldu\u011funu rasyonel olarak ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\r\n

Dinler tarihi elbette zamana yay\u0131lan efsaneler ve \u00f6yk\u00fcler tarihi. Ger\u00e7ekle hayalin ve abart\u0131n\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi, inan\u00e7 ve kabulleni\u015fin rasyonalitenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fi bir \u00f6\u011freti ve inan\u0131\u015f sisteminden s\u00f6z ediyoruz elbette. Kitab\u00ee dinler olarak kabul etti\u011fimiz \u00fc\u00e7 dinden en b\u00fcy\u00fck say\u0131da takip\u00e7iye sahip olan H\u0131ristiyanl\u0131k, dinsel rit\u00fceller i\u00e7inde \u015farab\u0131 resm\u00ee olarak konumland\u0131ran tek \u00f6rnek. \u00dcstelik Hristiyan seremonilerinin i\u00e7erisinde simgesel olarak Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n bedenini ekmek, kan\u0131n\u0131 \u015farap temsil ediyor.<\/p>\r\n

Bug\u00fcn\u00fcn Din Adamlar\u0131n\u0131n Yorumlar\u0131<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u015earap yaz\u0131lar\u0131n\u0131 okudu\u011fum deneyimli Frans\u0131z gazeteci Bernard Pivot\u2019un \u2018\u015earab\u0131n A\u015fk S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u2019 kitab\u0131ndaki ba\u015fl\u0131klardan birisi bu yaz\u0131n\u0131n konusunu \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Acaba \u2018Son Yemek\u2019te Hz. \u0130sa havarileriyle vedala\u015f\u0131rken i\u00e7tikleri \u015farap konusunda net bir bilgi var m\u0131yd\u0131? Cevap net bilgi olmad\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imindeydi. Ama bir yanl\u0131\u015fl\u0131k olmamas\u0131 i\u00e7in Moda\u2019daki Katolik Assumption Kilisesi\u2019nin kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131m. Beni kar\u015f\u0131layan rahible k\u0131sa bir sohbetimiz oldu. Ben ziyaret sebebimi s\u00f6yleyince hemen konuya ili\u015fkin bildiklerini payla\u015ft\u0131.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Hepimizin bildi\u011fi gibi, H\u0131ristiyan d\u00fcnyas\u0131 farkl\u0131 mezheplerden olu\u015fuyor. Ama anla\u015f\u0131lan co\u011fraf\u00ee men\u015fei, \u015farap kullan\u0131m\u0131 konusunda mezheplerden daha \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Oryantal d\u00fcnyan\u0131n (Ortado\u011fu gibi d\u00fc\u015f\u00fcnelim) Ortodoks ve S\u00fcryani kiliselerinde kana benzeyen renginden \u00f6t\u00fcr\u00fc k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015farap tercih edilirken, bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda beyaz \u015farab\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi ev sahibim. Bunun en kolay a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n ise t\u00f6renler esnas\u0131nda k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015farab\u0131n kazayla damlamas\u0131 durumunda ortaya \u00e7\u0131kan belirgin leke yerine beyaz \u015farab\u0131n kullan\u0131l\u0131p bu durumun daha az sorun yaratmas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi. Kendilerinin Katolik Kilisesi olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015farab\u0131 tercih ettiklerini de ekledi. Esas sorumuz \u015farap olsa da, yeri gelmi\u015fken bedeni simgeleyen ekme\u011fi de sormadan edemedim. Ekmek i\u00e7in de Bat\u0131 kiliseleri peksimet gibi kuru ekme\u011fi tercih ederken, Do\u011fu kiliselerinin bu ama\u00e7la pi\u015firilen taze ekme\u011fi kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Asl\u0131nda Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n daha pragmatik ve saklama ve uygulama sorunu yaratmayan se\u00e7enekleri tercih etti\u011fini anlam\u0131\u015f olduk.<\/p>\r\n

Final Thoughts<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n

Has\u0131l\u0131, \u2018Son Yemek\u2019 esnas\u0131ndaki \u015farab\u0131n beyaz m\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131 m\u0131 oldu\u011funu bilemesek de co\u011frafyan\u0131n tercihte belirleyici oldu\u011funu art\u0131k biliyoruz. Bu bilgileri benimle payla\u015fan Assumption Kilisesi g\u00f6revlilerine te\u015fekk\u00fcr\u00fc bir bor\u00e7 bilirim. \u0130\u015fin tad\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rmamak i\u00e7in \u015farab\u0131n markas\u0131n\u0131 ve nereden ald\u0131klar\u0131n\u0131 sormad\u0131m. Ama akl\u0131mdan ge\u00e7irmedim de de\u011fil.<\/p>\r\n

Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n o kutsal sofras\u0131ndaki kadehin enolojik s\u0131rlar\u0131, antik Filistin teruvar\u0131 ve \u015farab\u0131n dinler tarihindeki o derin semiyotik yolculu\u011fu ilginizi \u00e7ekiyorsa, blogumuzdaki di\u011fer nitelikli arkeolojik ve k\u00fclt\u00fcrel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131za da g\u00f6z atabilirsiniz:<\/p>\r\n