{"id":991362,"date":"2024-12-09T10:06:34","date_gmt":"2024-12-09T07:06:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wayanatapas.com\/?p=991362"},"modified":"2026-09-30T15:44:39","modified_gmt":"2026-09-30T12:44:39","slug":"sarap-dunyasinda-yapay-zekanin-yeri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wayanatapas.com\/ja\/sarap-dunyasinda-yapay-zekanin-yeri\/","title":{"rendered":"\u015earap D\u00fcnyas\u0131nda Yapay Zek\u00e2n\u0131n Yeri"},"content":{"rendered":"
\r\n

Almanya\u2019da hem \u00f6zel hem kamu sekt\u00f6r\u00fcnden kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bir proje, Yapay Zek\u00e2n\u0131n \u015farapla ilgili de\u011ferlendirme amac\u0131yla kullan\u0131m\u0131 konusunda bir dizi \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131 ve elde ettikleri ilk sonu\u00e7lar, projenin gelecek a\u00e7\u0131s\u0131ndan umut verdi\u011fini ortaya koydu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

2019 y\u0131l\u0131nda Genie adl\u0131 kurulu\u015f bir \u2018Yapay Zek\u00e2 Sommelier\u2019 geli\u015ftirmek i\u00e7in \u00d6noloji Profes\u00f6r\u00fc Dominik Durner\u2019la ba\u011flant\u0131ya ge\u00e7er. O tarihlerde yava\u015f yava\u015f kafas\u0131n\u0131 kald\u0131rmaya ba\u015flayan yapay zek\u00e2 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n aromalar\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131nda nas\u0131l kullan\u0131labilece\u011fi konusunda Prof. Durner\u2019a dan\u0131\u015f\u0131rlar. Bu konunun ara\u015ft\u0131rmaya de\u011fer oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen Durner, Trier \u00dcniversitesi ve Fraunhofer Enstit\u00fcs\u00fc\u00a0 gibi iki akademik kurum ve \u00fc\u00e7 \u00f6zel \u015firketle i\u015fbirli\u011fi yapar ve sonradan Alman Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 da projeyi \u2018Tar\u0131mda Yapay Zek\u00e2\u2019 kapsam\u0131na alarak destekler.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"Zeka\"<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Ba\u015flang\u0131\u00e7taki hedef elektromanyetik sens\u00f6rlerin alg\u0131layabilece\u011fi kokular\u0131n neler olabilece\u011fini ve insan\u0131n koku alma duyusuyla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir d\u00fczeyde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptamakt\u0131r. \u0130lk \u00e7al\u0131\u015fmalarda elde edilen sonu\u00e7lar hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131r. Etanol, \u00f6l\u00e7\u00fcmde kullan\u0131lan ara\u00e7lar\u0131 duman eder. Bunun \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fczenleme yap\u0131l\u0131r ve sens\u00f6rlerin \u015farap kusurlar\u0131n\u0131 tespit etmek i\u00e7in g\u00f6revlendirilmesi yoluna gidilir. Bunun i\u00e7in izlenen yolda belirli bir ortak kusuru olan 100 \u015farap se\u00e7ilir. Buradaki ortak kusur \u2018\u00e7\u00fcr\u00fck yumurta kokusu\u2019 dedi\u011fimiz k\u00fck\u00fcrt etkisidir. Bu a\u015fama tamamlan\u0131nca sens\u00f6rler, bu kusuru olmayan \u015faraplarla bulu\u015fturulur ve aradaki fark\u0131n tespit edilmesi hedeflenir. Prof. Durner bu s\u00fcreci mitolojideki Sisifos \u00f6yk\u00fcs\u00fcne benzetiyor. Hat\u0131rlayacaks\u0131n\u0131z, Zeus taraf\u0131ndan cezaland\u0131r\u0131lan Sisifos her g\u00fcn da\u011f\u0131n zirvesine kadar kaya ta\u015f\u0131r, ertesi g\u00fcn ayn\u0131 kayalar\u0131 tekrar ta\u015f\u0131r ve bu b\u00f6yle s\u00fcrer gider. Yapay Zek\u00e2 e\u011fitimi de asl\u0131nda defalarca tekrar edilen \u00f6l\u00e7\u00fcmlerle y\u0131llard\u0131r s\u00fcr\u00fcyor. Ama \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonucunda vard\u0131klar\u0131 yerin umut verici oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor Prof. Durner. \u00dcstelik bu uygulaman\u0131n yaln\u0131zca \u015farapla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayaca\u011f\u0131n\u0131n da alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor ve \u201c\u0130nsan burnu her an ayn\u0131 \u015fekilde de\u011ferlendirme yapamaz; bu bizim \u00f6nemli kusurlar\u0131m\u0131zdan birisi. Ama sens\u00f6rlerin alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 koku datas\u0131n\u0131 yorumlayan e\u011fitimli bir Yapay Zek\u00e2 sistemi, her zaman ayn\u0131 performansla de\u011ferlendirme yapabilir.\u201d diyor.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n bug\u00fcn ula\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu noktada Yapay Zek\u00e2 sistemi, insan burnunun onda biri kadar duyarl\u0131l\u0131\u011fa sahip. Ama yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtti\u011fimiz \u2018\u00e7\u00fcr\u00fck yumurta kokusu\u2019 benzeri k\u00fck\u00fcrt kusuru, hen\u00fcz insan burnu taraf\u0131ndan alg\u0131lanmayacak a\u015famadayken bile Yapay Zek\u00e2 sistemi yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015fmeden saptayabiliyor. Ara\u015ft\u0131rmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcren ekip \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ilerleyen a\u015famalar\u0131nda son derece g\u00fcvenilir sonu\u00e7lar elde edecekleri yetkinli\u011fe eri\u015filece\u011finden \u015f\u00fcphe duymuyorlar. O a\u015famaya ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da fermantasyonun ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famalar\u0131ndayken sistemin yapaca\u011f\u0131 uyar\u0131larla \u00e7ok sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00fcretimin planlanabilece\u011fini, \u015farab\u0131n de\u011ferlendirme sonucunda olu\u015facak bir \u00e7e\u015fit parmak izinin, ilerleyen d\u00f6nemlerdeki performans\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p \u00e7ok efektif sonu\u00e7lar al\u0131naca\u011f\u0131 konusunda umutlular. Ama profesyonel \u015farap uzmanlar\u0131n\u0131n nitelik de\u011ferlendirmeleri gibi bir yetkinlik i\u00e7in daha uzun s\u00fcre beklemek gerekti\u011fi a\u015fik\u00e2r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Yapay Zek\u00e2n\u0131n ihtiya\u00e7 duydu\u011fu en \u00f6nemli unsur data. Dolay\u0131s\u0131yla y\u00fczlerce de\u011fil y\u00fczbinlerce data elde edilmesi sa\u011fl\u0131kl\u0131 sonu\u00e7lar al\u0131nmas\u0131n\u0131n temel \u015fart\u0131. Bunu sa\u011flamak i\u00e7in Kaliforniya \u00dcniversitesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Davis\u2019le (UC Davis) i\u015f birli\u011fi yaparak Amerikal\u0131lar\u0131n da projenin bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131n\u0131 ve data zenginli\u011fine destek vermesini istemi\u015fler.<\/p>\r\n

Tahmine Dayal\u0131 Analizler ve Mikro-Teruar\u0131n Dijital \u0130kizi<\/h2>\r\n

Yapay zek\u00e2n\u0131n ba\u011fc\u0131l\u0131k d\u00fcnyas\u0131ndaki en devrimsel dokunu\u015fu, do\u011fan\u0131n o kaotik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez de\u011fi\u015fkenlerini matematiksel bir kesinli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren tahmine dayal\u0131 analiz modelleridir. Ba\u011f s\u0131ralar\u0131na yerle\u015ftirilen IoT sens\u00f6rlerinden, dronlardan ve meteorolojik uydulardan saniyede akan milyonlarca veri par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 (nem, r\u00fczgar, toprak \u0131s\u0131s\u0131, yaprak stresi), yapay zeka algoritmalar\u0131 taraf\u0131ndan i\u015flenerek ba\u011f\u0131n adeta dijital bir ikizini (digital twin) yarat\u0131r. Bu devasa veri i\u015fleme kapasitesi sayesinde \u00fcreticiler; mildiy\u00f6 veya k\u00fclleme gibi \u00f6l\u00fcmc\u00fcl mantar hastal\u0131klar\u0131n\u0131n ba\u015flama an\u0131n\u0131 g\u00fcnler \u00f6ncesinden tespit edebilir, hasat zamanlamas\u0131n\u0131 milimetrik olarak optimize edebilir ve iklim krizinin yarataca\u011f\u0131 kurakl\u0131k stresine kar\u015f\u0131 asman\u0131n su ihtiyac\u0131n\u0131 yapay zek\u00e2 destekli damlama sistemleriyle otonom olarak y\u00f6netebilir. Topra\u011f\u0131n haf\u0131zas\u0131, art\u0131k dijital bulut sistemlerinde korunmaktad\u0131r.<\/p>\r\n

Algoritmik Harmanlama ve T\u00fcketici Duyusunun Modellenmesi<\/h2>\r\n

Yapay zek\u00e2n\u0131n etki alan\u0131 sadece ba\u011f s\u0131ralar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmay\u0131p, mahzenin kalbine, yani o en kutsal enolojik s\u00fcre\u00e7 olan harmanlama (blending) a\u015famas\u0131na da uzanmaktad\u0131r. Eskiden yaln\u0131zca ba\u015f \u00f6nolo\u011fun y\u0131llara dayanan ki\u015fisel tecr\u00fcbesine ve damak haf\u0131zas\u0131na emanet edilen harmanlama i\u015flemi, bug\u00fcn “Machine Learning” (Makine \u00d6\u011frenimi) algoritmalar\u0131yla yeniden tasarlanmaktad\u0131r. Yapay zek\u00e2, farkl\u0131 f\u0131\u00e7\u0131lardaki \u015faraplar\u0131n asidite, tanen, pH ve u\u00e7ucu bile\u015fen matrislerini analiz ederek, hangi f\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n y\u00fczde ka\u00e7 oran\u0131nda kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hedeflenen o kusursuz rekolte profilini yakalayaca\u011f\u0131n\u0131 binlerce farkl\u0131 senaryo \u00fczerinden saniyeler i\u00e7inde sim\u00fcle eder. Dahas\u0131, k\u00fcresel pazar\u0131n de\u011fi\u015fen tat tercihlerini (\u00f6rne\u011fin daha d\u00fc\u015f\u00fck alkoll\u00fc, daha meyvemsi trendleri) veri madencili\u011fiyle okuyan yapay zek\u00e2, \u00fcreticiye do\u011frudan hedef kitlenin damak zevkine uygun “algoritmik re\u00e7eteler” sunabilmektedir. Enoloji, sanat ve bilimin ard\u0131ndan \u015fimdi de kod yaz\u0131m\u0131yla \u015fekilleniyor.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Projenin ortaya \u00e7\u0131karmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131nabilir bir cihazla \u00fcretim esnas\u0131nda yap\u0131lacak \u00f6l\u00e7\u00fcmlerin an\u0131nda sonu\u00e7 vermesi, b\u00f6ylelikle laboratuvar sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n beklenmesi s\u00fcrecinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 hedefleniyor. Projenin \u015farap d\u0131\u015f\u0131na ta\u015facak uygulamalar\u0131ndan birisinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde e\u011fitimli k\u00f6peklerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 uyu\u015fturucu ve patlay\u0131c\u0131lar\u0131n tespit edilmesi uygulamas\u0131nda k\u00f6peklerin yerini yapay zek\u00e2 sistemlerinin almas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ara\u015ft\u0131rma ekibindekiler. \u00d6te yandan Prof. Durner bu ara\u015ft\u0131rmalarla ortaya \u00e7\u0131kacak de\u011ferlendirme ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u015faraplar\u0131n standartla\u015fmas\u0131na sebep olaca\u011f\u0131 endi\u015fesini ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u015faraplar\u0131n terzi usul\u00fc kimliklerinin gerektirdi\u011fi bi\u00e7imde kullan\u0131m\u0131n hep m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Bu yaz\u0131 Kristine Bader\u2019in wein.plus sitesindeki yaz\u0131s\u0131n\u0131n geni\u015f bir \u00f6zetidir.<\/p>\r\n

Ba\u011f s\u0131ralar\u0131ndaki otonom veri ak\u0131\u015flar\u0131 ve mahzendeki algoritmik harmanlama sim\u00fclasyonlar\u0131yla \u015fekillenen bu f\u00fct\u00fcristik yapay zeka devrimi ilginizi \u00e7ekiyorsa, blogumuzdaki di\u011fer nitelikli teknoloji ve end\u00fcstri ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131za da g\u00f6z atabilirsiniz:<\/p>\r\n