Porta Caeli, ya da şirket ünvanıyla Vinero, faaliyete geçtiğinden beri şaraplarıyla menümüzde yer alan üreticilerimizden birisi. Çok yakın ve dostça ilişkiler içinde olduğumuz Porta Caeli ekibiyle bir sohbette, bir parsellerindeki karışık asma popülasyonunu olduğu gibi işleyerek bir ‘field blend’ yaptıklarını konuşmuştuk. Konuştuğumuz zaman dilimi ellerinde örnek kalmadığı bir dönem olduğu için tatma fırsatı bulamamış ama bir sonrakine örnek beklediğimizin altını kalın kalın çizmiştim.

Gel zaman git zaman Porta Caeli Field Blend örneğinin şişelenme zamanı geldi. İlk ağızda göndermede biraz gecikmiş de olsalar örnek elimize ulaştı. Örnekle ilgili değerlendirmenin yeri bu yazı değil ama 2023 rekolteli ‘Sestos’ adını verdikleri şarabı geldiğinizde içmenizi öneririm, tanımaya değer bir şarap.

Field Blend Nedir?

Modern şarapçılıkta üzüm, ön plandadır. Üzümün ekonomik önemi o denli öne geçmiştir ki yapılan tüm çalışmalar üzüm türünün en seçkin örneğini elde etmek üzerine kurgulanır. Klon seçimi, modern bağcılığın temelini oluşturur. Şaraplar mikro parsel teruvarları esas alınarak üretilir, bunların her biri şarabın satış şansını arttıran, fiyat skalasında avantaj sağlayabilecek katma değerler olarak kabul edilir.

Ama geleneksel bağcılık ve şarapçılıkta üzüm bu konumda değildi. Farklı üzüm türleri aynı bağda bir arada hayat bulur, beraber hasat edilir ve fermantasyonu da yine karışık olarak birlikte yapılırdı. İşte yazımıza adını veren bu yaklaşım ‘FIELD BLEND’ olarak adlandırılır.

Field Blend, bugünkü varoluşsal kaygıların bu kadar ağır hissedilmediği daha eski dönemlerin metotlarından birisi. Doğayla daha barışık bir anlayışın egemen olduğu, insanın doğayla kavga etmeyi değil doğanın ritmine ayak uydurmayı tercih ettiği dönemlerden bize uzanan bir miras. Bu yaklaşım, hasattan çıkacak şarabı önceden planlamayı değil; bilinmezliği oyunun bir parçası olarak kabul eder. Hayatın akşına güvenen, doğayla uyumlu bir üretim biçimidir.

Field Blend Uygulamasındaki Ana Başlıklar

• Aynı bağda bir arada bulunan farklı üzümlerin iklim koşullarına karşı farklı toleransları olur. Bu birliktelikleri iklim değişikliğine karşı direnç yaratır.
• Bir arada yetişen ürünlerin birlikte işlenmesi, her üzüm türünün farklı katkılarda bulunmasına olanak sağlar. Bu da daha kompleks aromalar elde edilmesi anlamına gelir.
• Geleneksel bağcılık biraz da kara usul iş yapmaktı. Yani üzüm türlerinin bugün gözetilen kurallı dikilmesi yaklaşımı henüz kabul görmemişti. Her şeyin ince ince hesaplanması bağcıların gündeminde yoktu, onun için karışık üzüm cinslerinin asmalarının yan yana dikilmesi tuhaf kaçmazdı.

Field Blend Yaklaşımının Bugün Karşılığı Var mı?

İkinci Dünya Savaşı sonrasında hızlı bir büyüme ivmesi yakalayan insanlık, uzun yıllar boyunca konforla uygarlığı eş tuttu; bu bakışın aslında bir yanılgı olduğunu ise geç fark etti. Hep daha fazlasının peşinde koşulduğu bu dönemin hiç bitmeyeceği düşünülürken gerçeğin böyle olmadığıyla yüzleşmeye başladık. Dünyanın biz insanlar için yaratıldığını düşünmenin yanlış olduğunu kabul ettiğimizde, gezegenimiz dönüşü olmayan yeni bir döngüye girmişti bile.

Elbette bu gerçeği daha önceden kabullenenler de var. Giderek büyüse de yine de azınlık ölçeğinde kalan bu gruptakiler, mesela şarap yapımında natürel metodu tercih ediyorlar. Field Blend de benzer şekilde bu geleneksel anlayışa yakın olanların benimsediği tercihlerden birisi. Yani Field Blend, şarap üretiminde mühendislik yaklaşımıyla değil doğayla birlikte ve uyum içinde üretim yapma felsefesiyle paralellik gösteriyor.

Dünyadan Field Blend Örnekleri

Duoro Vadisi-Portekiz:

Portekiz’in Douro Vadisi, field blend geleneğinin yaşayan anıtı gibi. Birçok bağda 20’den fazla üzüm çeşidi karışık olarak bulunur. Touriga Nacional, Tinta Roriz, Touriga Franca gibi yerel üzümler bir arada fermente edilir. Niepoort, Wine & Soul gibi üreticiler bu geleneği büyük başarıyla sürdürür.

California / Eski Zinfandel Bağları

1800’lerin sonunda dikilen birçok bağ, Zinfandel’in yanında Petite Syrah, Carignan, Mourvèdre gibi çeşitlerle zenginleştirilmişti. Ridge Vineyards’ın Geyserville serisi ve Bedrock Wine Co. gibi üreticiler, bu eski bağları koruyarak field blend geleneğini yaşatıyor.

Avusturya / Viyana – Gemischter Satz

Yasal olarak tanınan nadir field blend örneklerinden biri. Viyana çevresindeki bağlarda Grüner Veltliner, Riesling, Traminer gibi beyaz üzümler birlikte dikilir ve birlikte fermente edilir. “Gemischter Satz”, UNESCO tarafından korunan kültürel miraslardan biri olarak kabul ediliyor.

İspanya / Priorat ve Alto Piemonte

Bazı bağlarda Garnacha, Cariñena, Picapoll gibi farklı üzümler bir arada bulunur. Alvaró Palacios gibi üreticiler, bu bağların doğal karışımını yıllanabilir ve derin karakterli şaraplara dönüştürüyor.

Türkiye’de Field Blend

Türkiye’nin şarap geçmişi bir çelişkiler yumağı gibi. Bir yandan dünyada yabani asmanın ilk evcilleştiği sürece ev sahipliği yapan, şarabın ortaya çıktığı ‘Bereketli Hilal’ adı verilen toprakların üzerinde yaşayan bizler bağcılık ve şarapçılık geleneğine yüzyıllarca yabancılaşan ve bağcılıkta yetkinleşen Hristiyan topluluğu siyasi sebeplerle toprağından ayıran süreçlerin de gözlemcisi olduk.

Bu yaşananlar bağcılık ve şarapçılıkta önemli kırılmalara ve kuşaktan kuşağa aktarılan bilgilerin kesintiye uğramasına yol açtı. Cumhuriyet’in kuruluşundan sonra başlatılan modernleşme hareketi paralelinde bağcılık ve şarapçılığı da ayağa kaldırmayı amaçlayan politikalar geliştirildi.

Ama iktidarların el değiştirmesi bu politikaların da hayata geçmesine izin vermedi. Bugün ülkemizin şarap sektörü, bir avuç gözüpek yatırımcının hala yatırım yapmayı sürdürdüğü ilginç bir yeniden doğuş dönemi içinde. Ama bu dönem daha çok bağ ve şarap mühendisliğinin ortaya koyduğu modern anlayışla şekil buluyor. Bu yanıyla geçmişten güç alarak sürdürülmesi gereken Field Blend anlayışının bizdeki karşılıkarı sembolik ve romantik düzeyde. Görünen o ki böyle de kalacak.

Bizde şarapçılık geleneği geçmişten beslenen Bozcaada’da Karalahna, Kuntra gibi kırmızı üzümlerle Çavuş gibi beyaz üzümün birlikte yaşadığı bağların olduğunu biliyoruz. Ama bu bağlardan elde edilen Fiel Blend örnekler ticari değil ev tüketimi için işlenirdi.

Onun için Porta Caeli’nin Sestos örneği, Türk usulü Field Blend için nefis bir seçenek. Şimdilik kıymetini bilelim.