Şarap dünyasında olgunlaştırma tekniklerinin sınırlarını zorlayan modern üreticiler, karadaki klasik kav koşullarını tamamen terk edip yüzlerini gizemli bir deniz ekosistemine dönüyorlar. 2010 yılında Finlandiya’nın Aland Adaları açıklarında profesyonel bir dalgıç ekibi büyük bir tesadüfle iyi korunmuş bir gemi enkazına rastladı. Batık gemi 19. Yüzyıl ortalarına tarihlendi. Muhtemelen 1854 yılında battığı tahmin ediliyor. Geminin bizi ilgilendiren en önemli yükü, çok iyi durumda korunmuş olan 168 şişe şampanya. Şişelerin çok büyük bir bölümü o günden bu yana mantarlarını korumuş ve şişelerin içine su girmemiş. Şampanya şişelerinin etiketleri Veuve Clicquot, Juglar (günümüzdeki adıyla Jacquesson) ve Heidsieck firmaları tarafından üretilmiş şampanyalar olduğunu ortaya çıkarmış.

Champagne Tasting and Scientific Study

Following this exciting discovery, the state of the champagnes was studied systematically. On one side, sensory analysis was performed by wine professionals; on the other, laboratory testing yielded a scientific report.

Şarap tadım uzmanlarının olayın ilk heyecanı geçtikten sonra yaptıkları değerlendirmede şampanyaların baharat, deri ve is aromalarıyla kendilerini ifade ettiğini belirtmişler. Damaktaysa taze meyveler, trüf ve bal tatlarıyla farklılaştığını söylemiş Dominique Demarville ve dünyanın en iyi şampanyalarından birisi olduğunu eklemiş.

Gıda biyokimyası üzerinde çalışan Reims Üniversitesi akademisyenlerinden Prof. Philippe Jeandet kendisine verilen üç şişeden örneklerin kimyasal ve duyusal analizlerini yapmış. Hazırladığı raporda “170 yıl deniz dibinin sağladığı neredeyse kusursuz saklama koşullarından sonra elimize ulaşan örnekler şarap yapımı açısından yeni bir dönemin başlangıcıdır” demiş ve eklemiş: “Şırıngadan ağzıma damlattığım birkaç damla şampanyanın tadı neredeyse 3-4 saat boyunca damağımda kalmayı sürdürdü.”

Inspired by the Wreck: New Projects

Batıktan elde edilen şampanyalar arasında yer alan Veuve Cliquot olayın yarattığı büyük heyecanı görerek tam da batığın bulunduğu bölgede yeni üretim şampanyaların deniz dibinde yıllandırılması için bir proje başlatmış. Şişelerin bir bölümünün 40 yıllık bir yıllanma için deniz dibinde bırakılması planlanmış. Aslına bakarsanız, şirketin kurucusu Madame Clicquot’un yaşadığı dönemin sıra dışı karakterlerinden olduğunu düşünürsek, şirketin varoluş felsefesiyle son derece uyumlu bir proje bu.

Elbette batıkta bulunan şampanyaların aradan geçen çok uzun süreye rağmen bozulmamış olmaları, günümüzün şarap üreticilerini de harekete geçirmiş. Bu konudaki ilk girişim bir Fransız şarap üreticisi olan Levlerc Briant’ın 2013 yılında yaptığı proje. Briant, “Abyss” adını verdiği ve su altında kalacağı hesaba katılarak özel mantarlarla kapatılan köpüklü şarapları bir yıl boyunca Atlantik Okyanusu’nun 60 metre derinliğinde bekletmiş. Şaraplar, geleneksel şampanya üretim tekniğiyle ikinci fermantasyonu şişe içinde gerçekleşecek şekilde üretilmiş, ondan sonra da çelik kafeslerle Atlantik Okyanusu’nun derinliğine indirilmiş.

Around the same time, Croatian winery Edivo Vina launched the "Mysterium" project, aging wines in amphorae at a depth of 20 meters in the Adriatic Sea for nearly two years. Their approach gained attention both for its production technique and its marketing impact.

Thanks to the initial excitement sparked by the wreck, these pioneering projects paved the way for many others. Today, underwater-aged wines are being produced in various parts of the world.

Su Altı Mahzenlerinde Deniz Basıncı ve Aromatik Evrim

Let’s begin with what measurable effects underwater aging may offer. The most comprehensive study to date was conducted by a team led by Dr. Valentino Canuti at the University of Florence. Their report concludes:

“This study offers the first attempt to interpret data on the effects of underwater aging, providing essential scientific insights.

The analysis shows that underwater aging affects wine quality differently depending on the type of wine. For red wines that require prolonged bottle aging for color stabilization,

underwater conditions seem to have a positive effect by accelerating reactions within the color matrix compared to traditional cellar aging.

For white and rosé wines, however, these accelerated reactions may lead to variable outcomes depending on the wine's individual characteristics.”

Environmental Conditions and Their Effects

The underwater environment provides several unique physical conditions:

Stable and Cool Temperatures::

Deniz dibindeki sıcaklıklar genellikle 4–13 °C arasında değişir ve bu, şarabın yavaş ve dengeli olgunlaşmasını sağlar.

Complete Darkness::

Güneş ışığının ulaşmadığı derinliklerde, şarap UV ışınlarından korunur, bu da oksidatif reaksiyonları azaltır.

High Pressure::

Deniz seviyesinden aşağıya indikçe artan basınç, şişe içindeki gazların çözünürlüğünü etkileyerek şarabın yapısında farklılıklar yaratabilir.

Constant Motion::

Deniz akıntıları, şişelerin hafifçe hareket etmesine neden olarak, şarabın tortularıyla etkileşimini artırabilir.

Depths and Their Properties

• 15–30 meters: 12–16 °C / ~4 bar pressure. Gentle currents aid subtle lees interaction.

• 30–50 meters: 8–12 °C / ~6 bar pressure. More stable temperature, darker environment.

• 50–60 meters: 4–8 °C / ~6–7 bar pressure. Complete darkness, minimal oxidation risk.

Recommended Depths by Wine Type

• White and sparkling wines → 15–25 meters.
• Lighter, oxidation-sensitive wines benefit from gentler, shorter aging.
• Red wines → 30–50 meters.
• Heavier phenolic structures require deeper, more stable conditions for maturation.
• Champagne and other sparkling wines → 50–60 meters.
• Pressure preserves carbonation; flavor balance is enhanced.

Is It Happening in Türkiye?

Bugüne kadar bir üreticimizin bu konuda deneysel bir çalışmaya hazırlandığını kendisinden duyduk. Ama projenin bizlerin tadıma hazır örnekleriyle buluşmamıza henüz zaman var.

Rest assured, once they’re ready—we’ll be the first to let you know.

Denizin derinliklerinde, mutlak sessizlik ve basınç altında şekillenen bu avangart yıllandırma felsefesi, zamanın ve çevresel faktörlerin şarabın kimyası üzerindeki sarsıcı etkileri ilginizi çekiyorsa, blogumuzdaki diğer nitelikli araştırmalarımıza da göz atabilirsiniz:

• Deniz dibindeki o kontrollü ve mikro titreşimli yaşlandırma süreçlerinin aksine, şarabın meşe fıçılarda olgunlaşırken ahşabın iç yüzeyine uygulanan o gölgede kalmış fırınlanma derecelerinden aldığı aromatik kimyayı okumak için Fıçıların Gölgede Kalan Boyutu: Toasting teknik analizimizi inceleyebilirsiniz.

• Su altındaki o eşsiz çevre koşullarının şaraba attığı imzanın bir benzerini; aynı bağ ve aynı üzüm sabit tutulduğunda bile her rekolte yılındaki güneş, yağmur ve rüzgar salınımlarının kadehte nasıl doğal birer deneye dönüştüğünü görmek için Aynı Üzüm, Aynı Bağ, Farklı Yıllar: Dikey Tadım Felsefesi çalışmamıza göz atabilirsiniz.

• Denizin o mistik derinliklerinden süzülen şarapların kadehteki görsel berraklığının ve renginin, antik çağların tortulu sıvılarından modern laboratuvar spektroskopisine kadar uzanan o muazzam dönüşüm öyküsünü okumak için Şarapta Renk Kavramının Tarihsel Seyri makalemizi ziyaret edebilirsiniz.

• Şarabın yıllanma süreçlerini, toprağın, iklimin, topografyanın ve insan müdahalesinin ardındaki o tüm soyut anlatılardan sıyırıp rasyonel bir denklemle formüle ettiğimiz başyapıtımız için Teruar Nedir? Matematiksel Bir Formülle Açıklanabilir mi? yazımıza bakabilirsiniz.