Kadehinizdeki şarabı önce kendi ekseni etrafında güzelce çevirip kokladınız, sonra da bir yudum alıp ağzınızda dolaştırdınız. Peki bütün bunları yaparken hiç aklınıza geldi mi bu şarabın yapıldığı üzümlerin asmalarına kimlerin (veya nelerin) baktığı?

Bir yandan iklim değişiminin getirdiği belirsizlikler, öte yandan bağda çalışacak insan bulmanın giderek zorlaşması şarap dünyasını yeni iş birliği arayışlarına itiyor. Binlerce yıl boyunca nesilden nesile aktarılarak canlı tutulup geliştirilen ve artizan yanıyla bir cazibe merkezi olan şarap yapımının yeni oyuncuları arasında artık robotlar var. Elbette işin içine robotun girmesi şarapçılığın ruhunu ortadan kaldırmıyor; en azından şimdilik.

Şimdi bağlarda yavaş yavaş boy göstermeye başlayan robotik uygulamalara yakından bakalım.

Asmaları Budayan Yeni Usta

Bağcılığın en zor ve zahmetli işlerinden birisi asmaların budanmasıdır. Asmaların yapraklarının döküldüğü soğuk kış aylarında yapılan budama, bahardaki canlanma öncesindeki en önemli işlemdir. Daha önceleri deneyimli bağcıların yapabildiği bu işi artık aynı yetkinlikle uygulayabilen robotik kollar var.  Üstelik yapay zekâ ve güçlü görsel araçların yardımıyla şaşırtıcı bir beceriye sahipler.

Bağlardaki asma sıraları boyunca hareket eden yeni nesil robotlar nereyi kesmeleri gerektiğini hata yapmadan bulabiliyor. Sonuçta çok küçük bir ekiple asmaların hatasız budamasını yapmak artık mümkün.

Ayrık Otu Avcısı: Zararlı Otlar Artık Dert Değil.
Bağlarda zararlı otlarla mücadelede artık ilaç kullanılması zorunlu değil. Mekanik ayrık otu ayıklama robotları asma sıralarının arasında sessizce çalışıyor ve bazıları topraktan dikkatle sökerek, bazıları lazerle nokta atışı yaparak toprağa zarar vermeden ot temizliğini yapıyor.

Bu robotların tek marifeti otları sökmek değil; aynı zamanda toprağın sağlıklı olup olmadığını da kontrol edip önerilerini bağ yönetimine aktarıyorlar.

E-Göz: Hastalık ve Zararlıların Gözlenmesinde Elektronik Gözler

Asmalar yaşayan canlılar ve onları da tehdit eden başka canlılar var. Mildü ve botrytis gibi organizmalar bağları mahvetme gücüne sahip tehlikeli canlılar. İşte tam da bu noktada robotik gözler devreye giriyor.

Termal kameralarla donatılmış otonom üniteler, insan gözünün fark edebileceğinden çok daha önce hastalık ipuçlarını veya enfeksiyonları saptayıp tedbir alınması konusunda görev alan müthiş birer yardımcı.

E-Çardak: Sürgün ve Yaprak Yöneticisi

Nitelikli üzüm yetiştirmek için bağcılar yaprak eksiltmesi, sürgünlerin bakımı, salkımların güneşle doğru teması gibi çok ince işlerin de yükünü taşırlar.

Artık bu hizmetleri görebilecek yetkinlikte çözümlerin ortaya çıktığını, her bir asmayı tek tek tarayarak değerlendiren uygulamaların bağlarda yer bulduğunu görüyoruz.

E-Sprey: Akıllı Püskürtücüler

Bağlarda uygulanan genel ilaçlama yerine yeni jenerasyon otonom püskürtücülerin kullanılması sayesinde, yalnızca ihtiyaç duyulan yerlere ve yalnızca ihtiyaç kadar ilaç uygulaması yapılabiliyor. Bunun için geliştirilen GPS modelleri, gerçek zamanlı analizler ve otomasyon uygulamaları sayesinde su ve ilaç kullanımında önemli bir tasarruf sağlıyor.

Robotlarla Hasat

Ve en önemlisi, üzümlerin toplanmasında artık robotik çözümler bağlara girmeye başladı. Üzümlerin hassasiyeti ve hasat zamanının doğru seçilmesinin zorluğunu hesaba katacak olursak, bu alan ürün geliştirmek açısından oldukça zorlu.

Ama daha şimdiden kameralar sayesinde elde edilen görsel analizler ve yumuşak dokunma çözümleriyle, henüz yaygın olmasa bile sahada robot uygulamaları görmeye başladık.

Yapay Zekalı Sensörler ve Otonom Bağcılık Dinamikleri

Bağ sıraları arasında otonom olarak hareket eden yeni nesil robotlar, yalnızca mekanik birer iş gücü değil, aynı zamanda veri toplayan birer mobil laboratuvardır. LiDAR (ışık tespiti ve uzaklık ölçümü) sensörleri ve multispektral kameralarla donatılmış bu otonom araçlar, her bir asmanın yaprak yoğunluğunu, klorofil seviyesini ve su stresini milimetrik olarak haritalandırır. Yapay zekâ algoritmaları, asmanın hangi dalının budanması gerektiğini veya hangi salkımın ne zaman ideal olgunluğa (fenolik olgunluk) ulaşacağını saniyeler içinde hesaplar. Bu yaklaşım, bağın genelinde tek tip bir ilaçlama veya gübreleme yapmak yerine, sadece ihtiyacı olan asmaya nokta atışı müdahale edilmesini sağlayan “hassas bağcılık” modelini doğurur. Sonuç; kimyasal kullanımının minimuma indiği, su kaynaklarının korunduğu ve teruarın saf karakterinin asma sağlığı üzerinden kadehe en kusursuz biçimde aktarıldığı sürdürülebilir bir ekosistemdir. Lidar uygulamalarını arkeoloji dünyasında yarattığı harikalardan biliyorduk, buna şimdi bağcılık da eklendi.

İş Gücü Krizine Teknolojik Çözüm: Budama ve Hasat Otomasyonu

Küresel şarap endüstrisi, özellikle son yıllarda ciddi bir nitelikli işgücü kriziyle karşı karşıya kalmaktadır. Kış aylarının o dondurucu soğuğunda yapılması zorunlu olan hassas kış budaması (pruning) ve yaz sonundaki zamana karşı yarışan hasat dönemi, insan emeği için hem fiziksel hem de lojistik açıdan yıpratıcı süreçlerdir. Geliştirilen otonom budama robotları, hidrolik kolları ve makine öğrenmesi sistemleri sayesinde asmanın odunsu dokusuna zarar vermeden, göz sayılarını doğru hesaplayarak budama işlemini insan hassasiyetinde gerçekleştirebilmektedir. Gece hasadı gibi şarabın kalitesini doğrudan etkileyen (üzümlerin düşük sıcaklıkta toplanmasını sağlayan) ama insan gücü için lojistik olarak zorlayıcı olan operasyonlar, bu otonom araçlar sayesinde kesintisiz ve firesiz bir şekilde tamamlanabilmektedir. Robotik teknolojiler, bağcılığın geleneksel ruhunu yok etmek bir yana, onu iklim krizinin ve değişen sosyoekonomik dengelerin yıkıcı etkilerine karşı koruyan teknolojik bir zırh işlevi görmektedir.

Sonuç

Bilgi teknolojileri, robotik uygulamalar ve yapay zekânın entegre uygulamaları bugüne kadar sınırlı alanda kullanım olanağı olan çözümleri yeni bir düzleme taşıyor artık. Elbette bağlar ve şarapçılık da bundan nasibini alıyor ve almayı sürdürecek. Bazıları deneysel, bazıları denenmiş çözümler olarak gördüğümüz robotik uygulamalar, hiç şüphe yok ki bağlarda iş görme yöntemlerimizi önümüzdeki yıllarda çok değiştirecek. Bütün bu gelişmelerle insanın süreç ve ürünlere katkısı çok daha rafine bir yerde yoğunlaşacak.

Bu alandaki gelişmeleri sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz.

Bağ sıraları arasında otonom teknolojilerin gücüyle şekillenen bu akıllı bağcılık devrimi ve mahzen otomasyonları ilginizi çekiyorsa, blogumuzdaki diğer nitelikli teknik araştırmalarımıza da göz atabilirsiniz:

• Bağdaki bu otonom robot devriminin mahzen mimarisindeki o bir diğer teknolojik izdihamını; konveksiyon akımlarıyla şarabın gövdesini ipeksileştiren o avangart kapları okumak için Şarap Küreleri: Üretim Hattının Yeni Oyuncuları teknik monografimizi ziyaret edebilirsiniz.

• Şarap dünyasındaki bu fütüristik ve mekanik arayışları; toprak, mikroklima, topografya ve insan müdahalesi gibi tüm geleneksel somut parametrelerle harmanlayarak rasyonel bir denkleme döktüğümüz başyapıtımız için Teruar Nedir? Matematiksel Bir Formülle Açıklanabilir mi? yazımızı inceleyebilirsiniz.

• Endüstrinin bu robotik ve steril otomasyon dayatmalarının tam aksine; doğayı tahakküm altına almayı reddederek asmanın kendi yaban hayatıyla dengesini kurmasını savunan ekolojik manifestomuz için Kendi Yolunu Bulan Tarım: Doğal Bağcılık ve Permakültür çalışmamıza göz atabilirsiniz.

• Küresel ölçekte gelişen bu yeni nesil teknolojilerin ve değişen üretici vizyonlarının, modern dünyada pazar alışkanlıklarını baştan yaratma ya da alkol oranlarını düşürme süreçlerine yansımalarını görmek için Tüketici Eğilimlerindeki Değişiklikler ve Alkolsüz Şarap kriz analizimizi okuyabilirsiniz.