Şarabı değerlendirirken görevlendirdiğimiz ilk duyu organımız gözümüzdür. Malûm, rengini, berraklığını, varsa tortusunu, gözümüzle değerlendiririz, şaraptan ilk beklentimizin çerçevesini gözümüzle gördüğümüzle çizeriz.
İkinci sırada burnumuz devreye girer. Koku alma duyumuz kadehle ilk temasında birincil aromaları algılar. Birincil aromalar, doğrudan üzümden şaraba aktarılan aromalardır ve yazımızın konusu olan şaraptaki çiçeksi aromalar da bu grupta yer alır. Bazı şarap çeşitleri bizi o denli güçlü çiçeksi aromalarla buluşturur ki kendimizi adeta çiçekçi dükkanına girmiş ya da çiçek bahçesinde dolaşıyormuş gibi hissederiz. Üstelik bu çiçek kokuları arasında da birbirinden çok farklı olanlar karşımıza çıkabilir. Yani şarabın ilk davetkâr karşılayıcıları şaraptaki çiçeksi aromalardır.
With the first swirl of the glass, our sense of smell begins decoding the primary aromas — those that come directly from the grape itself. The floral notes we’ll talk about here belong to that group. Some wines bloom with such intensity that it feels like stepping into a flower shop or wandering through a garden in full bloom. And even within “floral,” there’s endless variety: orange blossom, violet, rose, lavender, chamomile — each with its own story. So here’s the million-dollar question: How do these floral aromas make their way into the wine?
Şarapta Çiçeksi Aromaların Ortaya Çıkışı
In the language of chemistry, those enchanting floral notes are known as terpenes — natural hydrocarbon compounds made of just two elements: hydrogen and carbon.
Terpenler, genel olarak bitkilerin, bizim konumuzun özelinde de üzümlerin, kendi kokularını ve tatlarını oluştururlar. Bunlar doğadaki en uçucu organik bileşiklerdir. Burunla temasta ilk olarak fark edilmelerinin sebebi de uçucu kimlikleridir. Terpenler üzüm tanesinin kabuklarında ve iç kısmında bulunur ve parfümlerde bulunan doğal aromatik moleküllerle aynı gruba girer.
Bu bilgiler ışığında baktığımızda, içerisinde benzer terpenleri barındıran her şeyden benzer kokuları alırız. Örneğin şarap kadehini kokladığımızda, üzümün kabuk ya da gövdesinde bulunan doğal terpenler burnumuza iletilirken, parfüm dünyası bu işlemi özel metotlar kullanarak rafine eder ve kullanıcının bu aromaları kendi inisiyatifiyle kullanmasını sağlar.
Yani, şarapta ve parfümde yer alan kokular aslında ortak. Ama şarap, bunları kendi üretiminin bir parçası olarak bizlere aktarırken, parfüm dünyası bunu bambaşka yollarla işleyerek gerçekleştirir.
A few key terpenes worth knowing:
• Linalool brings orange blossom and lavender notes.
• Geraniol evokes rose petals.
• Nerol and citronellol offer a blend of citrus and floral tones.
Şaraptaki Çiçeksi Aromalarda Bağların Rolü Var mı?
Sorunun cevabı kocaman bir evet. Aslında her şey bağda ve bağın asmaya verebildikleriyle şekilleniyor. Bunun için hem bağın teruvar özellikleri hem de asmaların yetişme aşamalarındaki yaklaşım önem taşıyor.
Aslında ilk sıraya üzüm cinsini koymak lâzım. Çünkü aromatik yapıdaki güç her üzümde aynı oranda yok. Bu nedenle bizim topraklarımızın Bornova Misketi, Alsace bölgesinin Gewürztraminer’i gibi örnekler, emsallerinin arasından sıyrılıveriyor.
First comes the grape variety itself. Not all grapes hold the same aromatic potential. Our local Bornova Misketi or Alsace’s Gewürztraminer stand out precisely because of their richness in terpenes.
Cool climates help preserve and enhance floral expression. The same grape grown in a hot valley versus on a cool hillside will tell very different aromatic stories. Altitude adds another advantage — cooler nights and slower ripening mean fresher, more delicate aromas.
Şarapta Çiçeksi Aromaların Nitelikleri Nasıl Korunur?
Aromaların nazik yapıları var. Bu nazik yapıların üretim sürecinde zarar görmemesi için en başından titizlik gösterilmesi şart. Bunun için hasat yapılıp üretim sürecinin başlamasından itibaren dikkat edilmesi gereken olmazsa olmazlar var.
The pressing stage, often seen as purely mechanical, is one of the most delicate moments. Excessive pressure damages the grape pulp and releases bitter compounds that can mute floral notes. Pneumatic (air-pressure) presses, when handled carefully by skilled hands, achieve gentle extraction without harming aroma.
Fermantasyon aşamasında kullanılacak tankların ne olduğu da çok önemli. Tankların nötr, yani kendi malzeme özelliklerinin şırayı etkilememesini sağlamak, aromaların karakterlerini korumalarına fırsat veriyor. Bu görevi en iyi üstlenen malzeme paslanmaz çelik tanklar.
New oak barrels, on the other hand, can dominate or distort delicate notes. Only well-used “neutral barrels,” where the oak character has faded, can preserve subtlety without interference.
Keza, üretim esnasında kabukla şıranın uzun süre temas etmesi, çiçeksi aromalar için tehlike. Wine-maker’ın hedef şarabında neyin peşinde olduğuna bakarak bu süreci bir virtüöz gibi yönetmesi gerekiyor.
Even yeast choice plays a role. Some strains enhance floral intensity, while others overpower the wine’s natural balance. The best winemakers know when to step in — and when to step back.
Where to Find Floral Wines
When we speak of floral character, Bornova Misketi (Muscat) comes to mind first — a variety brought to the Mediterranean thousands of years ago by the ancient Phocaeans. One sniff and you’re surrounded by the scent of spring flowers.
Gewürztraminer kadehinde gül yapraklarının aromasını alırken, bizim ülkemizde buna kayısının da karıştığını görüyoruz.
Peki yalnız beyazlarda mı var çiçeksi aromalar? Az da olsa kırmızılarla da karşılaşıyoruz. Meselâ Pinot Noir ve Merzifon Karası bize menekşeyi hatırlatıyor, yetiştiği teruvarlara bağlı olarak.
In Essence
Floral aromas are ambassadors of freshness. With their elegance, they embrace you from the very first breath and prepare you for the journey in the glass. But the grape alone doesn’t tell the whole story. The hands that guide it — patient, respectful, and intuitive — must act as guardians of those delicate scents.
Cheers to that.
Bu yazı ilginizi çektiyse, aşağıdaki yazıların da üzerlerine tıklayarak göz atabilirsiniz.
Şarap Analizinde Yeni Çağ: Tanen ve Asitlerin Moleküler Parmak İzi
Teruar matematiksel olarak ölçülebilir mi?
