2025 yılı Nisan ayında Likya’nın Elmalı tesislerine yaptığımız çalışma gezisinde Burak Özkan’la birlikte, henüz üretimi tamamlanmamış yeni seri şarapların tadımlarını yapmıştık. Daha sonuna varmamış olmalarına rağmen hepsi karakter sahibi, denemeye değer örneklerdi. Bu tattıklarımızla ilgili merakla beklediğimiz ve takip ettiğimiz iki başlık vardı:

• Muhtemelen Temmuz (2025) ayı geldiğinde şişeleme aşamasına gelmiş olacaklardı. Son tadımlarında sürpriz farklarla karşılaşacak mıydık?
• Üzümlerin Ankara’da yürütülen DNA çalışmalarının sonuçları büyük ölçüde alınmış, yerli üzüm bankası kayıtlarıyla karşılaştırılmıştı. Cevabı henüz alınmayan İsviçre analizleri sonucunun da şişeleme zamanına kadar tamamlanması bekleniyordu. Acaba gelecek sonuçlar nasıl olacaktı?

Gezimizden sonra Burak’la ara ara haberleştik ama görüşme fırsatımız olmadı. Tâ ki Ağustos ayının ilk günlerinde telefonum çalıncaya kadar. Burak heyecan içinde İsviçre sonuçlarının da eline ulaştığını ve üzümlerin hepsinin nihaî sonuçlarının artık ortaya çıktığını söylüyordu. Sonuçları bana hızla özetledi, o kadar heyecanlıydı ki benim not almama fırsat olmadan konuşma bitmişti. Elbette heyecan bulaşıcı, ben de en az onun kadar heyecanlıydım. Benden, kendisi açıklayıncaya kadar bilgileri paylaşmamamı istedi, zaten yakışık alan da buydu. Ben de kendisi açıklayıncaya kadar bekledim. Bu yazıyı da Burak’a verdiğim söze sadık kalıp kendisi açıklamayı yaptıktan sonra yayınlamak üzere sakladım.

KISA BİR HATIRLATMA

Likya Şarapları’nın kurulması fikri otuz yıl öncesine uzanıyor. Özkanlar, Antalyalı bir aile, esas uğraşları da ziraat değil, ailenin bağcılık geçmişi yok. Bu nedenle var olan bağların değerlendirilmesiyle başlayan bir yolculuk değil bu. Burak Özkan’ın şarapçılığı esas işi olarak seçmesiyle başlıyor Likya Şarapları’nın öyküsü. Bu süreçte sezgisel kararlar önemli bir yer tutuyor. Daha sonra kardeşi Doruk Özkan’ın katılması ve kendiliğinden oluşan iş bölümüyle pazarlama ve satışı Doruk’un üslenmesinin şirketin büyümesinde çok önemli bir payı var. 

Likya’nın bulunduğu Elmalı, geçmişte bağcılığın ve şarapçılığın yapıldığı bir bölge. Bölgedeki yerleşim yerlerinin adları da bunu destekliyor. Ama mübadele sonrasında Anadolu’nun yaşadığı makus kader, Elmalı’yı da etkiliyor ve bağcılık kesintiye uğruyor. Elmalı, deniz seviyesinden ortalama 1100 metre yukarıda, karlı ve soğuk kışları var. Antalya deyince gözümüzde canlanan deniz ve güneş, burası için daha farklı anlamlar taşıyor. 

1990’larda ilk bağ alımlarını yapan Özkan ailesi, aslında bölgenin ilk şarapçılık girişimcisi ve henüz de tek girişimci olarak işlerini sürdürüyorlar. Bağ yatırımları başladıktan sonra iş adım adım gelişmeye başlıyor ve o zaman Anadolu’nun kaybettiği üzümler Burak Özkan’ın dikkatini çekiyor. Hemen ekleyelim: Likya’nın ilk göz ağrısı Acıkara’nın farkına varılmasını, bu asmanın varlığını bilen bir yöre insanının rehberliğine, Burak Özkan’ın da bu asmanın izini sürüp yıllarca sürecek bir geliştirme sürecini başlatmasına borçluyuz.

Sonrasında elde ettiği her ipucunu yeni üzümlere ulaşmak için kullanıyor Burak. Bazıları hayal kırıklığı oluyor elbette ama bugün ortaya çıkan tabloya baktığımızda emeklerin boşa gitmediğini görüyoruz.

LİKYA’NIN YAŞAMA DÖNDÜRDÜĞÜ ÜZÜMLER

Likya, şarap üretimini hedeflediği bağ yatırımlarına başladığında bugünkünden çok farklı niyetlerle yola çıkmıştı muhtemelen. Bunun kurumsal hafızanın muhafazası için kitap formunda kayıt altına alınmasının doğru olduğunu söylediğimde Burak Özkan’ın da aynı eğilimde olduğunu anlamıştım. Artık ortaya çıkan örneklerin zenginliği ve Likya Şarapları’nın otuz yılı aşkın geçmişi bu zamanın geldiğini işaret ediyor.

Likya’nın Acıkara üzümüyle başlayan unutulmuş üzümleri hayata döndürme mücadelesiyle bizim tadına bakma şansına sahip olduğumuz üzümleri aşağıda sıraladık. Üzümlerin yanına, ulusal ve uluslararası üzüm bankalarında yapılan DNA karşılaştırmalarının ortaya çıkardığı sonuçları da yazdık. Listeyi üç başlıkta grupladık. Birinci grupta daha önce üzüm kayıtlarına girmemiş, ilk kez Likya Şarapları tarafından kayıt altına alınan özgün üzümler, ikinci grupta sofralık olduğu bilinen ama ilk kez Likya tarafından şarap yapımında kullanılan üzümler ve son olarak da DNA analizleriyle farklı adlarla kayıtlı olduğu ortaya çıkan üzümler. 

1. LİKYA ŞARAPLARI TARAFINDAN ORTAYA ÇIKARILAN ÖZGÜN ÜZÜMLER:

• ACIKARA: Özgün DNA — adı yöresel olarak kullanılıyor.
• ARYA ÖZKAN: Özgün DNA — Likya Şarapları tarafından adlandırıldı, bu adla üzüm bankası kayıtlarına işlendi. Bu isimle kullanımı sürecek.
• FERSUN: Özgün DNA — Likya Şarapları tarafından bulunduğu köyün adı verildi, bu adla üzüm bankası kayıtlarına işlendi. Bu isimle kullanımı sürecek.
• LİKYA ATEŞİ: Özgün DNA — Likya Şarapları tarafından adlandırıldı, bu adla üzüm bankası kayıtlarına işlendi. Bu isimle kullanımı sürecek.
• LİKYA IŞIĞI: Özgün DNA — Likya Şarapları tarafından adlandırıldı, bu adla üzüm bankası kayıtlarına işlendi. Bu isimle kullanımı sürecek.
• PİSİDYALI: Özgün DNA — Likya Şarapları tarafından adlandırıldı, bu adla üzüm bankası kayıtlarına işlendi. Bu isimle kullanımı sürecek.
• TESADÜF: Özgün DNA — Likya Şarapları tarafından adlandırıldı, bu adla üzüm bankası kayıtlarına işlendi. Bu isimle kullanımı sürecek. TESADÜF adıyla kullanımı sürecek.
• VERA ÖZKAN: Özgün DNA — Likya Şarapları tarafından adlandırıldı, bu adla üzüm bankası kayıtlarına işlendi. Bu isimle kullanımı sürecek.
• YAPIK: Özgün DNA — Likya Şarapları tarafından yalnızca tek kök olarak bulundu, bu adla üzüm bankası kayıtlarına işlendi. Bu isimle kullanımı sürecek. Şarabın ticari kullanıma sunulması için yaklaşık üç yıllık bir süreye ihtiyacı var.

2. SOFRALIK OLARAK BİLİNEN AMA İLK KEZ LİKYA TARAFINDAN ŞARAP OLARAK İŞLENEN ÜZÜMLER:

• BÜZGÜLÜ: Kayıtlı DNA — İsviçre üzüm bankası kayıtlarında sofralık olarak kayıtlı üzümü ilk kez Likya Şarapları şarap olarak işledi. Bu isimle kullanımı sürecek.
• ÇALIBAĞ-MAZGAL: Yörede yetişen ve bilinen üzüm — Farklı yörelerde iki ayrı adla tanınan sofralık üzümleri ilk kez Likya Şarapları şarap olarak işledi. Bu isimlerle şarap üretimi sürüyor.
• TİLKİ KUYRUĞU: Yörede yetişen ve bilinen üzüm — İlk kez Likya Şarapları şarap olarak işledi. Bu isimle şarap üretimi sürüyor.

3. DNA ANALİZLERİ SONUCU DÜZELTİLEN ÜZÜMLER

• ALTINCI HİS-GERME SİYAHI: Likya’nın Altıncı His olarak isimlendirdiği üzümün DNA analizleri Germe Siyahı olduğunu ortaya çıkardı. Bundan sonra üzümü GERME SİYAHI, şarap adı ALTINCI HİS olarak kullanılacak.
• ALİTARIK-SKYLOKLİMA: Likya’nın AliTarık olarak isimlendirdiği üzümün DNA analizleri SKYLOKLIMA olduğunu ortaya çıkardı. Bundan sonra üzüm adı SKYLOKLİMA, şarap adı ALİTARIK olarak kullanılacak.
• Likya Bilgesi-OĞLAK KARASI: Likya’nın Likya Bilgesi olarak isimlendirdiği üzümün İsviçre’de yapılan DNA analizleri Oğlak Karası olduğunu ortaya çıkardı. Bundan sonra üzüm ve şarap adı OĞLAK KARASI olarak kullanılacak.

SON SÖZ

Hepimizin yaşadığımız topraklara karşı vazifelerimiz var. Yalnızca bu toprakların sefasını süren değil gelecek kuşaklara karşı yükümlülüklerimizi de yerine getiren bireyler olmak yakışır hepimize. Burak Özkan, kurucusu olduğu Likya Şarapları’nın çatısı altında yürüttüğü çalışmalarla yaşadığı topraklara karşı görevini yerine getiriyor. WAYANA olarak emeklerinin karşılıksız kalmamasını yürekten diliyoruz. Likya sayesinde tanıştığımız üzüm ve şarapların, bunlara değer veren dostlarla buluşması için bizim de elimizden geleni yapacağımıza kuşkunuz olmasın.

Teşekkürler Likya Şarapları, teşekkürler Burak!