Bodrum açıklarında batan gemiden çıkarılan amforalardan, Burgonya’da sıralanmış meşe fıçılara kadar uzanan dönemlerin çok daha öncesinde, şarap gündelik yaşamın bir parçası olmaya başlamıştı bile. Üstelik belki de pek kimsenin aklına gelmeyecek bir yerde: Truva’da.
Blum ve arkadaşlarının 2025 tarihli akademik çalışması, Truva’da erken Tunç Çağı’nda şarap tüketimi olup olmadığı sorusunu yeniden gündeme getiriyor. Üstelik bunu destanlarla ya da efsanelerle değil, doğrudan organik kalıntı analizleri üzerinden yapıyorlar. İnceledikleri kap ise oldukça özel: Depas amphikypellon olarak bilinen çift kulplu ince uzun bir içki kabı.
Zamandan Gelen Bir Kadeh
Depas amphikypellon, sıradan bir içki kabı değil. Çift kulplu yapısı ve ince formuyla hem Batı Anadolu’da hem de Ege kıyılarında seçkin alanlarda karşımıza çıkıyor. Truva’daki buluntular, bu kadehlerin sosyal statüyle ilişkilendirilebileceğini düşündürüyor.
Araştırma kapsamında bu kapların iç yüzeylerinden alınan örneklerde tartarik asit tespit edilmiş. Bu madde, üzüm ve özellikle fermente üzüm ürünleri ile güçlü biçimde ilişkilendirilir. Yani analiz sonuçları, Truva’da yaklaşık 4.500 yıl önce üzüm tüketiminin varlığına ve muhtemelen fermente edilmesine işaret ediyor.
Sadece Törenlerde Değil, Evlerde de Vardı
Daha da dikkat çekici olan, bu kapların bulunduğu yerler. Tapınaklar ya da mezarlar değil; ev içi alanlar. Bu durum, şarabın ya da üzüm bazlı içkilerin yalnızca törensel bir anlam taşımadığını, gündelik yaşama da karıştığını düşündürüyor.
Belki kutsal bir sunu değil ama bir akşam sofrasının paylaşımı, bir dost meclisinin ortak sesi ya da ev içi küçük bir ritüel… Truva’da şarap, sadece savaşçıların değil, bir arada yaşayan insanların hikâyesine dahildi.
Bir Yudumda Ortak Hafıza
Depas kaplarının benzer formları çok geniş bir coğrafyada görülüyor: Ege’den Orta Anadolu’ya kadar. Bu da sadece bir içki alışkanlığından değil, ortak ritüellerden, kültürel paylaşımlardan söz etmemize neden oluyor. Şarap, her zaman sadece bir içki değil; aynı zamanda bir anlatı aracı oldu.
WAYANA’da Anadolu’nun yerli üzümlerinden bir kadeh açtığımızda, yalnızca bugünü değil, binlerce yıl öncesini de soframıza davet ediyoruz.
Sadece bugüne değil, geçmişe de kadeh kaldıranlar için!
