Ne zaman yeni bir şarap kitabıyla karşılaşıp değerlendirme yazısı yazmaya başlasam, önce yayın dünyamızın bu konuda ne kadar çorak olduğunu söylerim. Ama çöllerde bile karşımıza çıkan kaktüslerin olduğunu düşünecek olursak, bizim çorak arazimizde de parıldayan örneklerin seyrek de olsa önümüze geldiğini görüyoruz. Üstelik sayıları çok az olduğu için, bizde yarattıkları heyecan çok daha büyük oluyor.

TUDEM Yayınları’nın adında şarap geçen kitap yayınlama cesaretini göstermesi doğrusu büyük cesaret. WAYANA’nın kuruluş amacı yerel üzüm ve şarapların geniş kitlelerle buluşmasını sağlamak ve menüsünde şarap dışında sadece su, soda, üzüm suyu ve hardaliye var. Aynı WAYANA’nın sosyal medya hesaplarına baktığınızda şarap sözcüğünün hiçbir yerde geçmediğini görürsünüz. Anlayacağınız, tek işi şarap olan bir işletme, servis ettiği tek ürüne paylaşımlarında yer veremiyor. 

GELELİM ŞARAP 101 KİTABINA

Çizgi-roman türü iki ayrı uzmanlık sanatının birbiriyle uyum içinde çalışmasını şart koşar. Kitabı hayata geçirenlerin kendi dallarında uzman olmaları ve ideal koşullarda konuşmaya ihtiyaç duymadan anlaşmaları arzu edilir. Ortaya çıkan esere baktığımız zaman, sürecin nasıl işlediğini bilmesek bile, yetkin bir örnek çıkıyor karşımıza. Elbette biz kitaba “olumlu önyargılı”yız. Ama böyle olmasaydık da bu güzel çalışmanın hakkını teslim ederdik.

Kitabın girişinde senaryo ve diyaloglarda François Bachelot’nun, çizim, renklendirme ve mizanpajda Vincent Burgeon’un adlarını görüyoruz. Kurgu ve storyboard ise ikilinin ortak çalışması belli ki. Zaten bu aşamanın yoğun bir beyin fırtınasıyla şekillendiğini tahmin etmek zor değil.

KAHRAMANLAR

Kitabın giriş sayfasında öykünün üç kahramanıyla tanışıyoruz:

JEAN: BAKANELE Ajansı’nın kuruluşundan itibaren bir parçası. Zengin bir mahzeni var, şarap konusunda muazzam bilgiye sahip. Şu anda ajansın satış müdürü.

LUCIEN: Ajansın sanat yönetmeni. Yemek ve bisiklet tutkunu.

CHARLOTTE: Ajansın metin yazarlığını ve editörlüğünü yapıyor. Şarabı her yönüyle tanıyor ve seviyor.

KİTABIN AKIŞI

Kitap, deneyimli şarap tutkunu Jean’ın, bir yıla yayılan 24 günü esas alarak, şarabın bağdan başlayan yolculuğunu adım adım Lucien’e anlatmasıyla ilerliyor. Aslında her gün, farklı bir bölüm görevi üslenmiş. Şaraba ilgi duyan ama kendisindeki eksikliği fena halde hisseden her şarap meraklısı gibi Lucien de benzer endişelerle çıkıyor bu yolculuğa. Jean’ın anlayışlı ve destekleyici tavrıyla daha ilk günden şarap yolculuğunun keşfi başlıyor. 

Kitap temel bilgileri aktarırken alçakgönüllü üslubu hiç elden bırakmıyor. Şarap dünyasında görmeye alıştığımız elitist ve snob yaklaşımların en ufak bir kırıntısı dahi eser boyunca karşımıza çıkmıyor. Temel bilgilerin hepsi dostça bir dil kullanılarak aktarılıyor ve çizgi-roman dili ve görselliğinin yardımıyla bu aktarım daha da kolay oluyor.

KİTABIN BÖLÜMLERİ

Kitap daha girişte köpüklü-köpüksüz ve sek-tatlı ana gruplamasıyla şaraba ilk dokunuşu yapıyor, sonrasında da metafor olarak sinema filmini kullanıp artisti (üzüm), atmosferi (teruvar), senaryoyu (rekolte) ve yönetmeni (şarap yapımcısı) Lucien’in zihninde konumlandırıyor.

Kitap Fransız şarabına odaklandığı için bölümlerin hepsi Fransa’nın şarabı anlatmada rolü olan yerlerinden seçilmiş. İlk durak Chablis, tarih 21 Şubat; bu bölüm aynı zamanda Chardonnay üzümünün anlatımına da hizmet ediyor. 

İzleyen bölüm yemekler üzerinden aroma ve tatlara giriş görevi üslenmiş. Burada da yazar-çizer ikilisi hem tadımda görev alan duyu organlarını hem de aroma gruplarıyla denge kavramını işlemiş. Yolculuğun üçüncü durağı Sancerre bölgesini ve Sauvignon şaraplarını Tarım Fuarı ziyaretiyle bağlamış. 

Bordeaux bölgesine yapılan yolculuk hem kırmızı şarabın yapım sürecini ve bölgenin iki temel üzümü olan Cabernet Sauvignon ve Merlot’yu hem de Sağ Yaka-Sol Yaka olarak adlandırılan bölgeleri tanıtmaya ayrılmış. Sautern ise asil küf ve tatlı şaraplarla maya ilişkisini anlatan bölüm.

Savoie, hem kör tadım kavramıyla hem Mondeuse üzümüyle tanıştırıyor okuru. Champagne bölgesine yolculuk da hem köpüklü şarabın üretim sürecini hem de şeker oranına göre brütten tatlıya doğru sıralamayı işliyor. Dengenin işlendiği bölümde aynı zamanda şarapların sıralamasında gözetilen esaslarla tanışıyoruz. 

Güneybatı Fransa’yı anlatırken kısaca filoksera ve şaraplık üzümlerin sınıflandırılmasına değiniliyor, Malbec, Tannat ve Manseng üzümlerinin özellikleri özetleniyor. Roze şaraplar anlatılırken Provence bölgesi ve Mourvedre üzümüyle tanışıyoruz. 

Loire ve Rhone bölgesi için Temmuz sonu tarihi tercih edilmiş kitapta. Nante, Anjou, Touraine yolculuğu esnasında Chenin, Cabernet Franc ve Grenache üzümleri tanıtılıyor. Artık bağbozumu zamanında ve Languedoc’tayız, Carignan üzümünü tanıyoruz. 

Sıradaki bölüm Şarap Fuarı. Bu bölümde şarabın yaşam eğrisi ve şarap etiketi okuma konusunda bir hızlı eğitim yer alıyor. Şarap mahzeninin özellikleri ve amacının işlendiği bölümde dekante ve havalandırma kavramları işleniyor. 

Burgonya gezisinde Apelasyon ve Cru uygulamalarıyla tanışıyoruz. İzleyen bölüm Kasım ayında, Beaujolais ve Gamay üzümü anlatılıyor. Noel eğlencesini doğal tatlı şarapların anlatımı için kullanıyor çizgi-roman ve Alsace bölgesiyle Riesling, Gewürtztraminer ve Misket üzümlerini inceliyor. Ocak ayında organik, biyodinamik ve doğal şarapla tanışıyorız, Syrah ve Viognier üzümleri de burada karşımıza çıkıyor.

Artık sona geliyoruz. Jura bölgesini, en eski üzümlerden Savagnin ve tatlı şarap çeşitleriyle aylara bağlı üretim süreçlerini görüyoruz. “Tarz Meselesi” başlıklı bölüm Fransa’nın bölgelere göre ve beyaz ve kırmızı şarapların özelliklerine göre ayrı ayrı konumlandırıldığı, yemek eşleşmelerinin ele alındığı bölüm. Ve kitap şarap-yemek eşleşmesi yapılan bir düğün yemeğiyle tamamlanıyor.

SON SÖZ

144 sayfalık kitap bir solukta okunuyor okunmasına ama Batman macerası gibi değil içerik. Dolayısıyla içeriğin okur tarafından hazmedilmesi, farklı zamanlarda yapılacak geri dönüşlerle mümkün ve kitap bu ilgiyi fazlasıyla hak ediyor.

Kitabı yazan, çizen, yayınlayan, tercüme eden ve ekibin parçası olup emeği geçen herkese teşekkür ediyoruz ve elbette bir temenniyle bağlıyoruz: DARISI TÜRK ŞARAPLARININ BAŞINA.